Sağlık Bakanlığı destekli olduğu belirtilen 41 maddelik teklif taslağında, 1 Ocak 2040 itibarıyla tüm tütün ürünleri, elektronik sigara ve nikotin cihazları için kapsamlı yasak hedefi yer alıyor. Düzenleme henüz teklif aşamasında bulunuyor.
Türkiye’de tütünle mücadele kapsamında hazırlanan 41 maddelik yeni yasa teklifi taslağı, sigara kullanımından satış koşullarına kadar birçok alanda köklü değişiklikler öngörüyor. Sağlık Bakanlığı destekli hazırlandığı belirtilen düzenlemede, nihai hedefin 1 Ocak 2040 itibarıyla her türlü tütün ürünü, elektronik sigara ve nikotin cihazının satış ve tüketiminin tamamen yasaklanması olduğu aktarıldı.Hazırlanan teklifin, Avrupa Birliği’nin “2040’ta tütünsüz nesil” yaklaşımıyla uyumlu biçimde şekillendirildiği kaydedildi. Taslağın kısa süre içinde TBMM gündemine gelmesinin beklendiği belirtildi.
Açık alanlarda sigara kullanımına yeni sınırlama geliyor
Taslakta en dikkat çeken düzenlemelerden biri, restoran, kafe ve pastanelerin açık alanlarına ilişkin oldu. Buna göre bu alanlarda artık sigara içilemeyecek ve söz konusu bölümler dumansız hava sahası kapsamına alınacak.Düzenleme ile işletmelerde yalnızca toplam alanın yüzde 10’u kadar özel içme alanı ayrılabileceği bildirildi. Ancak bu bölümlerde yiyecek ve içecek servisi yapılamayacağı, garson hizmeti verilemeyeceği ifade edildi.Sigara satışında elektronik doğrulama modeli öne çıkıyor
Taslakta, sigara satışında kayıt dışılığı önlemek ve çocukların erişimini zorlaştırmak amacıyla ödeme sisteminde de değişiklik öngörüldü. Buna göre sigara satışlarının yalnızca kimlik ve yaş doğrulaması yapan elektronik sistemler üzerinden yapılması planlanıyor.Bu çerçevede nakit ödeme yönteminin kaldırılmasının hedeflendiği aktarıldı. Böylece satış sürecinin daha sıkı denetlenmesi amaçlanıyor.
2040 itibarıyla tüm tütün ürünleri için yasak hedefleniyor
Teklif taslağının en radikal başlığını, 1 Ocak 2040 tarihinden itibaren tüm tütün ürünlerinin üretim, satış ve tüketiminin tamamen yasaklanması oluşturdu. Bu kapsamın yalnızca klasik sigarayı değil, elektronik sigaraları, ısıtılmış tütün ürünlerini ve her türlü nikotin cihazını da içerdiği belirtildi.Bu tarihten sonra tütün ticaretini sürdürmeye devam edenler için 1 milyon TL ile 5 milyon TL arasında değişen adli para cezaları öngörüldüğü kaydedildi. Böylece teklifin, yasakla birlikte ağır yaptırım düzenlemelerini de içerdiği görüldü.
Yasaklara uymayanlara ağır yaptırımlar öngörülüyor
Taslakta yalnızca satış ve tüketim kısıtları değil, ihlaller halinde uygulanacak cezalar da ayrıntılı biçimde yer aldı. Buna göre çocuklara tütün ürünü satanlara 1 yıla kadar hapis cezası verilmesi planlanıyor.Yasak alanlarda sigara içen kişilere 5 bin TL idari para cezası uygulanması, kurallara uymayan işletmelerin ise 50 bin TL’den başlayan para cezaları ve kademeli kapatma yaptırımlarıyla karşı karşıya kalması öngörülüyor.Uzmanlar hedef yılı ve uygulamayı birlikte değerlendiriyor
Sağlık Bilimleri Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, dünyada giderek daha fazla ülkenin tütün ve nikotin ürünlerinin yol açtığı sağlık ve ekonomik maliyetler nedeniyle “oyunun sonu” hedeflerini gündemine aldığını belirtti. Ergüder, daha iddialı bir yaklaşımla hedef yılın 2035 olarak da değerlendirilebileceğini ifade etti.Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Nazmi Bilir ise birçok ülkede tütünsüz toplum hedefinin daha ileri aşamaya taşındığını, ancak Türkiye’de mevcut yasal çerçevenin uygulama tarafında eksikler bulunduğunu dile getirdi. Bilir, taslağın bu uluslararası yaklaşımdan etkilenmiş olabileceğini kaydetti.
